Stwardnienie rozsiane

Terapia komórkowa

Stwardnienie Rozsiane (SM)

Stwardnienie rozsiane (SM) to przewlekła choroba zapalna ośrodkowego układu nerwowego. W jej przebiegu układ odpornościowy błędnie atakuje osłonki mielinowe nerwów, czyli warstwę izolującą włókna nerwowe, która odpowiada za prawidłowe przewodzenie impulsów.

Uszkodzenie mieliny prowadzi do zaburzeń przewodzenia sygnałów nerwowych, a w konsekwencji do stopniowej degeneracji komórek nerwowych i narastania objawów neurologicznych.

W pierwszych latach choroby dominuje proces zapalny, natomiast w późniejszych etapach coraz większe znaczenie mają zmiany degeneracyjne.

Postacie SM

Wyróżnia się kilka postaci klinicznych SM:

Rzutowo-remisyjna (RRMS) – objawy pojawiają się w rzutach i mogą częściowo lub całkowicie ustępować w okresach remisji.

Wtórnie postępująca (SPMS) – choroba zaczyna się rzutami, a następnie przechodzi w stałe pogarszanie się sprawności.

Pierwotnie postępująca (PPMS) – od początku choroba ma charakter stopniowo postępujący, bez wyraźnych rzutów i remisji.

Dlaczego komórki macierzyste?

W terapii eksperymentalnej SM szczególne zainteresowanie budzą mezenchymalne komórki macierzyste (MSC), zwłaszcza w postaci postępującej choroby.

MSC mogą:

wspierać procesy regeneracyjne
działać neuroprotekcyjnie
ograniczać stan zapalny
wpływać na układ odpornościowy

Badania sugerują, że MSC mogą zmniejszać aktywność procesów zapalnych w ośrodkowym układzie nerwowym i wspierać ochronę neuronów. Wciąż jednak trwają badania kliniczne, które mają określić ich pełną skuteczność.

Badania kliniczne z użyciem MSC

Jedno z badań z 2018 roku oceniało skuteczność MSC ze sznura pępowinowego u pacjentów z SM. Wzięło w nim udział 20 osób, które otrzymały dożylne infuzje MSC.

Po terapii oceniano:

stan neurologiczny (EDSS)
sprawność ruchową
funkcje motoryczne
jakość życia
obraz MRI mózgu i rdzenia kręgowego

Wyniki badania:

u części pacjentów zaobserwowano poprawę w pierwszych miesiącach po leczeniu
poprawa była najbardziej widoczna po około 1 miesiącu
po 12 miesiącach efekty były mniej wyraźne lub stabilne
u większości pacjentów (ok. 83%) nie stwierdzono progresji choroby ani nowych zmian w MRI
terapia była dobrze tolerowana i uznana za bezpieczną

Inne badania

W innych badaniach klinicznych:

stosowano MSC z różnych źródeł (szpik kostny, tkanka tłuszczowa, łożysko)
oceniano zarówno bezpieczeństwo, jak i możliwy wpływ na spowolnienie choroby
najczęściej nie obserwowano poważnych działań niepożądanych
efekty kliniczne były zróżnicowane i nadal wymagają dalszych badań

Aktualne badania wskazują, że terapie z użyciem mezenchymalnych komórek macierzystych (MSC) u pacjentów ze stwardnieniem rozsianym:

są dobrze tolerowane i uznawane za bezpieczne
mogą mieć potencjał wspierający w spowalnianiu przebiegu choroby
wymagają dalszych badań, szczególnie w większych grupach pacjentów i w dłuższej obserwacji